Müslüman Olmak Nedir? Ne Değildir?

Nefsin 3 temel içgüdüsü vardır: Bunlardan birincisi, herkesten üstün, eşsiz bir noktaya ulaşmak ve bunun başkaları tarafından kabul edildiğini görmek yani bir nevi ilahlığa ulaşmak; ikincisi hayvanlarla ortak paylaştığımız yeme-içme, cinsellik gibi isteklerini doyurabildiği kadar doyurabilmek; üçüncüsü ise tembelliktir.  Bir insanın, nefsinin birinci hedefini yenebilmesi için Allah’ın yüceliğini idrak ve takdir edebilmesi gerekir. Lafta değil, ibadet şuuru ile adım adım arttırdığı ilmi ile O’na hayran olabilmesi gerekmektedir. Ve evet Allah’ın yüceliğini takdir edebilecek bilgi birikime ulaşabilmek için de kendisini yenip ciddi bir mesai harcaması gerekir insanın. Bu şekilde ilmi artmış olacak ve en sonunda kötülerle yan yana gelmemiş olacaktır. Çünkü insanın kötüler tarafından kandırılmamasını böylece zalimlerle yan yana gelmemesini sağlayan özelliği budur. Tabii şunu da ekleyeyim, kötülerle yan yana gelmemek onlarla karşı karşıya gelme anlamı taşımamaktadır. Böylece insan Müslüman olmak için ilk adımı atmış olur. Fakat sonsuzluğu kazanabilmek için bu, tek başına yeterli değildir. Bir de kendisi kötü olmamalıdır insanın. Bunun için de nefsinin ikinci sırada saydığımız hedefi olan yeme-içme, cinsellik gibi içgüdülerini doyurabildiği kadar doyurma isteğini yenmesi gerekmektedir. Bunun için de dünyadan vazgeçmesi gerekir insanın. Bunu da ahirete iman ve ibadetlerin de bir bölümü ile sağlayabilir. Fakat dünyadan vazgeçme, tembelliği de beraberinde getirebilir. Yani nefs dünyadan vazgeçmeyi, tembellik içgüdüsüne hizmet noktasına getirebilir. Tembellik içgüdüsü ile mücadele için de fayda üretmelidir insan. Fayda üretme, salih amel işlemenin bir bölümüdür. Salih amel işlemenin tamamı fayda üretme ve zalimlerle mücadeledir. Bunlar için de dünyaya çalışmalıdır insan. İnzivaya çekilmek makbul bir davranış değildir. Fakat dünya için çalışma nefsani olarak dünyayı elde etmek için değil, ahireti kazanmak içindir. Bu uğurda dünyayı adalet ve huzurla doldurmaya çalışmalıdır insan. Tabii bunun için de ister istemez zalimlerle karşı karşıya gelecektir. Yani ahirete iman etmesi nedeni ile dünyayı kendi için elde etmekten vazgeçtiği hali ile dünyayı güzelleştirmek, zalimlerden arındırmak için çalışmalıdır. Tüm bunların sonunda da ne zalim olur ne de zalimlere destekçi olur. Bu da kişinin Müslüman olmayı başardığını ve sonsuzluğu kazanacağını gösterir inşallah. Allah’ın varlığına inanma, inanmama diye bir şey Müslüman olma, olmama ile alakalı bir parametre değildir. Değildir çünkü yaratıldığını kabul etmeme diye bir şey yani başka bir deyişle Tanrıtanımazlık (Ateist Olmak) tanımı gereği mümkün değildir. Kimisi lafta yaratılışı kabul etmediğini söylese bile, varoluş gibi bir konuya kafa yoran herkes Allah’ın varlığına inanmaktadır. Zaten Allah’ın varlığına inanıp inanmama konusunda bir sınanma da yoktur. Dolayısıyla Allah’ın varlığına inanıyor olmanın Kafir olmama ile bir bağı da yoktur. Yani Allah’ın varlığına inanmak fazladan bir özellik katmaz insana. Kafirse, kafirliğini almaz. İblis Allah'ın varlığına inanmayı bırak, Allah ile birebirde muhataptı ve yaratılmışların arasında ilmi en yüksek olanıydı. Ama kafir oldu (Bakara/34). Yani Allah'ın varlığına inanıyor olma, insanın sınanma dünyasında bir şey başardığını göstermez.  Hak ehli olma noktasında insanın başarması gereken şey, Allah’ın yüceliğini idrak edebilme, Ahirete inanma ve salih amel işlemedir. Şimdi tüm bu anlattıklarımızı daha iyi anlayabilmek için insanı ve etkileşime girdiği varlıkları bir şekil üzerinde gösterip, teker teker inceleyelim. Şeytan: Nisa 120. Şeytan onlara vaadlerde bulunur ve onları boş özlemlerle doldurur. Ama Şeytan'ın onlara vaad ettiği her şey sadece akıl çelmekten başka bir şeye yaramaz. Şeytan yalnızca mantık kurmaya çalışır, aklınla uğraşır. Sana bir şey istetemez. İsteyen nefs'tir. Şeytan hem ilahlığa ulaşma mücadelesindeki insana, bu hedef için yol gösterir hem de nefsin istekleri sonucunda oluşacak olan ahlaki ikilemde nefsine uymasını sağlamaya çalışır. "Bu son", "boş ver tövbe edersin"(Fatır/5) diyerek seni telkin eder. İlham:    Şura 51. Allah, bir insanla ancak vahiy yoluyla(kalbine ilham ederek), yahut perde arkasından konuşur. Yahut bir elçi gönderip, izniyle ona dilediğini vahyeder. Şüphesiz O yücedir. Burada Allah'ın bir kuluna ilham etmesi, bir peygamberin Cebrail(as) vasıtasıyla aldığı vahiy gibidir. Bu vahiy tipinin, Cebrail(as) vasıtası ile alınandan farkı, bunu alırken insan vahiy aldığının farkında değildir. Nefs: Yalnızca ister. Başka hiçbir şey yapmaz. Devamlı olarak ister. İstediği şeyler dünyevidir. Seni devamlı olarak huzursuz eder. Doyurdukça daha da büyür ve bir sonraki istediği daha da şiddetli olacaktır. Sorumluluklarından kaçar, kolaycıdır. Rekabetçidir, kıskanır ve başkalarının başarısızlığı ile avunur. Tabii bu da insanı cehenneme karşı cesur yapar. Ayrıca cinselliği ve cinsiyeti vardır. Nefsin ulaşmaya çalıştığı birinci hedefi, ilahlığını iddia edebilmektir. Ama bunun alenen yapılması -ki alenen yapanlar da olmuş- itici bir görüntü çizeceğinden yani ters tepeceğini bildiğinden, yine kendisini korur, çoğunlukla, bu nihai hedefini, ilahlığın(şirkin) bir alt basamağı olan saygınlık ile tatminine devam etmeye çalışır. Elbette saygınlık kötü bir şey değildir. Ama bu saygınlığın sizin fedakarlıklarınız, çalışmalarınız yani nefsinizi yenmeniz sonucu gerçekleşmesi gerekir. Bunları gerçekleştirebilen insanların da aslında saygınlık diye bir hedefi olmaz. Dolayısıyla saygınlık isteği ya da beklentisi belki az bir istisna hariç hep hak etmediği saygınlığı elde etme isteğinden çıkar. Hak etmediği saygınlık için de etrafa ıstırap olur durur. Bunlar ilahlık yolundaki insanların davranışıdır. İkinci hedefi ise hayvani içgüdülerini doyurmak, üçüncüsü ise tembelliktir, dedik yazının başında.  İlginç olan şudur ki, Nefsin bu 3 temel isteği kimi zaman çatışma yaşar. Örneğin kendini sınırsız doyuran bir insanın güzelliğini dolayısıyla başkaları tarafından beğenilmeyi kaybedeceğini anlaması neticesinde, yemek yeme konusunda kendisini frenler. Burada aslında nefsi yenmek yoktur. Bir isteği için diğerinden vazgeçme vardır. Nefsi yenmek çok zordur. Çünkü onu yenmek demek isteğini ne ise ondan hakikaten vazgeçebilmek demektir. O isteğin yerine başka bir isteği koymak değil. Nefs bir kere tadını aldı mı unutmaz. Onun için aklı örten, bağımlılık yaratan maddeleri hiç tatmamak doğru olandır. "Bir deneyeyim, tercihimi yaparım" gibi bir şey bir insanın bu konu ile alakalı yapabileceği en büyük akılsızlık olacaktır. Nefs öyle kolay kolay hükmedebileceğin, sözünü dinleyecek bir şey değildir. Bir şeyin tadını aldı mı bırakmaz. Kur'an-ı Kerim'in üslubuna bakıldığında, nefs'in birden fazla manada kullanıldığı görülmektedir. Burada açıkladığım nefs, temel anlamında zikredilen, Yusuf süresinde geçen, Hz. Yusuf'un söylediği: "Halbuki (ben) nefsimi temize çıkarmıyorum. Muhakkak ki nefis, mutlaka kötülüğü emredicidir"(Yusuf/53) dediği nefstir. Yani kötülüğün hiç bitmeyen kaynağı olan şey. Oysa ki Fecr/27-30'da "Ey mutmain (huzura eren) nefis! Râzı olmuş ve kendisinden râzı olunmuş olarak Rabbine dön. (Sâlih) kullarım arasına katıl ve cennetime gir" denilerek, cennete girecek mutmain olan nefsten bahsedilmektedir. Burada nefsten kastedilen şey, vicdanına(fıtratına) teslim olmuş, teslim olabilmeyi başarmış akıl ve kişilik olmalı. Yani insanın zatı (AllahuAlem). Dolayısıyla nefs kelimesi, asli manası olan kötülüğün hiç bitmeyen kaynağı olarak zikredildiği gibi, insanın zatı yani kişiliği için de zikredilmektedir. Ve ayrıca, böylelikle, "Neden cennet tasvirleri dünyevi(nefsani) sembollerle ifade ediliyor" sorusuna ya da "Orada, nefslerinin çektiği ve gözlerin hoşlandığı her şey vardır"(Zuhruf/71) mealindeki ayet üzerinden sorulabilecek "Madem kötülüklerin kaynağı nefs cennette olmayacak, neden bu ayetlerde nefsten ve isteklerinden bahsediliyor?" sorusuna bir cevap verebiliriz. Çünkü, evet cennette kötülüklerin kaynağı nefs olmayacak ama kişilik ve bizim hayran olabilmemizi sağlayacak aklımız olmaya devam edecek. Yani zatımız, Kur'an'ın nefs olarak bahsettiği diğer şey. Ve artık isteme fiilini bunlar gerçekleştirecek. Böylelikle istekler yine olacak ama bunlar kıskançlık, azgınlık ve haddi aşma üzerine değil, hayran olma üzerine kurulu olacak. (Allahualem) Nefsin bir özelliği daha var. Onu anlatabilmem için Ruh'u anlatmam gerekiyor. Ruh'u işleyelim. Nefs konusuna bir kere daha değineceğiz. Ruh:    Şahsi fikrime göre,  insanı oluşturan parçalar arasında, anlaması, açıklaması en zor olan konu budur. Hatırımda kaldığı kadarıyla, yıllar evvel okuduğum bir kitaptan alıntı yaparak başlayayım: "Aşk Ruhun sıfatıdır. Ruhun da cinselliği ve cinsiyeti yoktur. Onun için aşık olduğunu çıplak düşünemezsin. Ve karşı cins için duyduğumuz aşk elde edene kadardır elde ettikten sonra aşk sandığın his seni ruhen yalnızlığından kurtardığı için duyduğun şükran duygusudur ama aşk değildir." Aşk dünyayı ve ona bağlı kavramları, insanın nazarında sıfırlayan Ruh'un yegane sıfatıdır. Örneğin aşık olduğunuzda yemeden içmeden kesilmeniz bundandır. Ya da aşık olduğunuzla beraberken sadece sen ve o varmış gibi olması ya da aşık olduğun ile bir adada yalnız kalma isteği bundandır. Dünyadan vazgeçiş. Nasıl ki nefs, adım adım her isteği ile seni dünyayı sınırsızca elde etmeye ve bir de ilahlığa götürmeye çalışıyorsa, Ruh da insanı adım adım -götürebileceği en son nokta olan- aşık olduğun için kendini feda etmeye götürür. Şehadetin bu kadar kıymetli olmasının nedeni bu olsa gerek. Feda etmek, kendine ait ne var ise. Önce zamanını, paranı(maddiyatını) ve son olarak da canını. Beklentisiz feda edebilmek.    Aşk ve fedakarlıktan başka Ruh'a ait olduğunu düşündüğüm bir özellik daha var ki o da utanma. Bu konuda kendimce sunabileceğim delil şöyle olabilir: Hayvanlar gülebilir mi? Çıkardıkları bazı sesleri gülme olduğu varsayılan yazılar bulabilirsiniz internette. Ama ben güldüklerini sanmıyorum. Biz niye gülüyoruz? Düşündüğümde iki neden geliyor. Birincisi farklı geldiğinden yani gerçekten komik olduğundan, ki bu biraz da karşı tarafa takdiri belli etmeyi içeriyor. İkincisi utandığımızdan. Bu da bel altı esprilere neden her zaman gülündüğünü açıklar. Komik geldiğinden değil, sadece utandığımızdan. Hayvanların gülmemesinin nedeni de budur diyebilirim. Hayvanlar, takdir edecek zekaya sahip olmadıklarından komik olana, Ruh'a da sahip olmadıklarından utandıracak şeylere gülemezler. Bunları göz önünde tutarak utanmanın Ruh'un sıfatı olduğunu kabul ediyorum. Bir nokta daha var ki, o da gülmenin ilk nedeni olarak takdir etmeden bahsettim ya bu da beraberinde, hayran olmayı şükran olmayı, hayrete düşmeyi getirmez mi! Yani Allah yüceliğini idrak edebilecek durumda olabilmeyi...  İşte tüm bunlar Ruh'a ait kavramlar olsa gerek. (En doğrusunu Allah bilir)  Kişilik: Şeytan, herkeste aynı şeytan, Ruh aynı Ruh, nefs aynı nefs, akıl aynı akıl. İnsanı oluşturan ve etkileşim halinde olduğu parçalar, yukarıda saydıklarımdan ibaret olsaydı, herkes aynı olmaz mıydı? Oysa ki, kimi asabi, kimi duygusal, kimi karşı cinse çok düşkün, kimi paraya vs... Yani herkesin baskın çıkan farklı farklı özellikleri var, şeytan ve nefsin herkese farklı yaklaşabildiği. Ona kişilik diyoruz. Yani şeytanın ve fıtratın insan aklına girişi ve yine aklın, nefse yada Ruh'a yönelişi hep kişilik süzgecinden geçiyor olmalı. Ek olarak, kendimizi ifade ederken, "ben" dediğimiz şeyden kastettiğimiz de burası olsa gerek. Fıtrat: Fıtrat ile ilgili, Kur'an'da tek bir ayet vardır ve o da Rum 30. ayette geçen "Allah'ın insanları üzerine yaratmış olduğu fıtratına doğrult" dediği ayettir. Peki nedir Fıtrat? Fıtrat adalet terazisidir. İnsana doğruyu ve yanlışı ayırt ettiren şeydir. Sınanma dünyasında kendisine doğruyu söyleyen, Allah'ın insana eklediği koddur. Fıtrat İblis'in yaptığı şeyin tam tersini yapar. Akla girer ve İblis'in telkinleri ile mücadele eder. Eğer insanı diğer tüm canlılardan ayıran ve sorumlu kılan, iyi ile kötüyü ayırt etmesini sağlayan fıtrat hiçbir zaman yalan söylemez, yanlış yapmaz, adaletten sapmaz ise her insan neyin iyi neyin kötü, neyin Adil olduğunu bilecek durumdadır. Eğer bir insan fıtratına uymuyorsa, ya tamamen körleşmiştir yani iyi ile doğruyu ayırt edemeyen hayvandan bir farkı kalmamıştır -ki Kur'an'da bu tip insanlar için kullanılan hayvan gibidirler ifadesi bunun içindir- ya da hastadır. … Bunlar insanı ve etkileşim halinde olduğu tabiatını oluşturan parçalar ve işleyişleri idi. Bu haliyle fazla berrak değil mi? Bence fazla berrak. Çünkü gerçeklik bu kadar berrak değil, daha karmaşık. Peki eksik olan ne? Yukarıda dedim ya, nefsin bir özelliği daha var, onu anlatmadan önce Ruh'u anlatmam gerekiyor diye. İşte o, yukarıda eksik olan, insan doğasını karmakarışık hale getiren özelliği, Ruh'a ait ne varsa nefsin onu taklit edebilme yeteneği yani çıkarını fedakarlığıymış gibi gösterebilmesi, ilahlık isteğini mütevaziliğiymiş gibi gösterebilmesi, şehvetini, saplantılarını aşkmış gibi gösterebilmesi... İnsanın artık bu farkları anlayamayacak kadar körleşmesi. Ve en sonunda yaptığı kötülüklere, günahlarına dahi dini(kutsal) çıkarımlarda bulunmaya başlaması yani günahkarlıktan sapıklığa geçişi... Günahkar olma ile sapık olma arasında fark nedir? Sapıklık günahkarlığın özel bir durumudur. Sapıklık, günaha girerken kendine dini(kutsal) çıkarım yaparak seni uyarabilecek hiçbir şeyi bırakmamandır. Tabiri caizse fıtratının ağzını kapamandır. Yani girilen günahın büyüklüğü ile alakalı değildir sapıklık. Girdiğin en küçük günahta bile sapık olma ihtimali vardır. Dindarlık eğer fedakarlık üzerine kuruluysa doğru dindarlıktır. Müslüman (Hak ehli) olmayı başardıktan sonra kıymetlidir. Müslüman olmadan dindar olmak, günümüz toplumunda, aslında insanlık tarihinde çokça görülen ve görülmeye devam eden bir durumdur. Müslüman olmadan dindar olmak yani tefekkür etmeden, ilimle uğraşmadan dindar olmak da zaten nefsin kolaycılığının yansımasıdır. Müslüman olma dışında, şemadaki bütün ifadeleri açıkladık; Müslüman olma en sona. Şimdi bir örnekle devam edelim. Nefsin Ruh'u taklit etmesi veya başka bir ifade ile dünyevi kavramları uhrevi konularmış gibi aktarmasına en güzel örnek tasavvuf kitaplarıdır. Uzun süre tasavvuf kitapları okumuş ve istifade ettiği konular da olan bir insan olarak şunu söyleyebilirim, bu külliyatının büyük çoğunluğunun altında göreceğiniz tek şey güç gösterisi ve makamlardır. Sözde dünyevi makamları reddetmiş olacağız derken, bin bir çeşit sözde uhrevi, gerçekte dünyevi makamlar uydurulmuş tarih içinde. Yani insanın makam sevgisi ve kolaycılığına aceleciliği de eklenmiş, daha hazır olunmadan kahramanlığa soyunulmuş ve sonucunda da bir taraftan sıkayım derken öteki taraftan patlamışlar. Dünyevi makamları reddetmiş olmanın bile, dünyevi bir makam, saygınlık aracı olduğunu bilinçaltı muhasebelerinde anlayıp, yine makamlardan vazgeçememişler. Başından beri söylediğim gibi, işin kötü yanı o ya, o makamları bir de, uhrevi makamlar yani "dini" bir şey zannetmişler. Zannettirmişler. Çoğunluğu kurgudan ibaret olan kıssalarda, her zaman galip gelen, keramet(olağanüstülük) gösteren, hep hazır cevap kahramanlar oluşturmuşlar. Yani farkında olmadan uzaklaştıklarını iddia ettikleri nefslerinden, uzaklaşamamışlar üstüne nefsin en büyük zevki olan "saygı duyulmayı", "hayran olunmayı" bu işin merkezine oturtmuşlar. Bugün de dünyada, tasavvuf iddiasındaki tarikatların büyük bir kısmında yaşananlar çoğunlukla bundan ibarettir. Bu hikayeleri okuyup o hikayelerdeki hayal kahramanlarının görünüşlerini taklit eden, ettiği için de saygı gören ve göreceğinin de farkında olan kimi nefsi emmareler. Makamlardan başları dönenler sadece tasavvuf kitapları yazan kimi insanlar mı! "Halk kahramanı" olmaya kalkmış, galeyancı, insanların başını belaya sokmaktan başka hiçbir işe yaramayan avamların sayısı da hiç az değil. Sözün özü kendine ne derse desin, ister Müslüman ister değil avam hep aynı avam. Hala daha konu başlığını cevaplamadık. Nedir İslam? Neden Hak dindir? İmanlı olmak, Hak dinin bir parçası, Müslüman olmak nedir? İslamiyet hak dindir çünkü bize aklımızı kullanmamızı emreder, mantığını kurabil ki iman etmiş sayılasın der. -Akıl sadece mantık ile çalıştığı için- meselelerin mantığını çözebilmek için ilmin üzerimize farz olduğunu söyler. Her çeşit ilim... İmanın ilim ve tefekkür sonucu hayrete düşürecek yaratıcı için olmasını; çıkar hesabı üzerine kurulu olanın zaten doğru bir yöneliş olamayacağını söyler. İşin kolayına kaçmaya kalkma der... Daha öncekilerin çektiklerini çekmeden cennete girebileceğinizi mi zannediyorsunuz, der. Sana dünya hayatı vaat edilmiyor; aceleci olma, dünyevi sonuçlar çıkarma ve dünyevi sonuçlar bekleme der. Allah'ın lütfundan iste der, dünya için yani kıskançlığından dolayı değil. Adil ol, haksızlık yapma der. İhtiyacın kadarını al, gerisini feda et. Bunu yap ki dünyevi arzuların yok olsun, cesur olabilesin... Dünya hayatının geçiciliğini vurgular; lafzen onun zevklerine önem verme ki, kendini feda edebilesin der. Önce zamanını feda et, ilimle tefekkürle geçir, ürettiğin ne varsa insanların yararı için yap, varsa maddi durumun onu da feda et; masumun, ihtiyaç sahibinin adaleti için mücadele et ve gerektiğinde zaten canını da feda edeceksin, der... Bu imtihan dünyasında her konuda, önce kendi hayatında adaletli olmak, adaleti sağlamak senin görevin der. Bunun yolu ise dünyevi zevklerden vazgeçip Fıtratınla ve Ruhunla hareket etmende yatar der... Kısacası yukarıdaki şemayı, bunları tefekkür edip, mantığını çözmemizi anlatır. İşte o mantığı çözebilmek delilleri fark edebilmek, fark edebilecek seviyeye gelmekten geçiyor. Yani Allah'ın yüceliğine iman etmekten... Müslümanın Olmanın Tanımı: Bir insan Allah'ın varlığına inanarak Müslüman olamaz. Allah'ın varlığına inanma, inanmama üzerine bir sınanma yoktur. Müşrikler de inançlıymış. Bir insan ibadet ederek de Müslüman olamaz, müşrikler de dindarmış. Bir insan peygamber kavramına inanarak da Müslüman olamaz. Her dinin hatta müşriklerin de kabul ettikleri peygamberler varmış. Zaten peygambere iman, diğer iman kavramlarından çok farklı bir kulvardadır çünkü iman edilmesi istenen diğer kavramlar görülemeyen şeyler iken, bir peygamber geldiği zaman birinci dereceden muhataplarının gördüğü bir insandır. Dolayısıyla burada iman edilmesi istenen şey "peygamberin varlığı" değil, söylediklerini doğru olduğuna imandır yani bir "dine" imandır. O din ile aynı şeyleri söylüyorsan zaten o dine inanıyorsundur. Bu durumda Peygambere iman diye özel bir iman tipinden bahsetmenin çok bir anlamı yoktur. Yani bir din ile aynı kulvardaysan, ki o dinden haberin olmasa bile, o dini ve o dinin peygamberini kabul etmişsindir zaten. Ayetlerde geçen Allah'a ve peygamberine iman edin denmesinden kasıt elbette peygamberin getirdiğine iman edindir. Peki peygamberin getirdiğinde ne vardı ki, Müslümanı diğerlerinden ayırt ediyordu? Müşrikler de Allah'a inanıyorsa, onlar da ibadet ediyorsa, her dinin mensubunun iman ettiği bir peygamberi yada daha genel ifade ile önderi varsa; iman etmenin ve Müslüman olabilmenin anahtar noktası nedir? Burada bir insanın iman etmesi gereken şey Allah'ın varlığı değildir, Allah'ın yüceliğidir. Bunun için de ciddi bir bilgi birikime ve tefekküre ihtiyacı vardır insanın. Müslüman: Allah'ın yüceliğini idrak ve takdir edip, Ahirete iman eden ve salih ameller işleyen kişiye denir. Bir insan Allah'ın yüceliğini takdir ederek kafirlik ile, Ahirete iman ederek dünya hayatında vazgeçme ve dolayısıyla Müşrik olma ile, salih amel işleyerek de tembellik ve zalimlik ile mücadele eder. Allah'a iman ederek yani Allah'ın yüceliğini takdir ederek Nefsin İlahlık içgüdüsüne karşı gelir ve bu uğurda namaz kılar. Ahiret gününe iman ederek, Nefsin hayvani dürtülerine karşı gelir ve bu uğurda oruç tutup, zekat verir. Salih amel işletmenin yarısı olan fayda üretmeyle de nefsin tembellik içgüdüsüne karşı gelir. Bunların hepsinin toplamı ile de zalimlerle karşı karşıya gelir ki salih amel işlemek de fayda üretme ve zalimlerle karşı karşıya gelmenin toplamıdır. Salih amel işlemenin diğer ibadetlerden farkı sınırların tamamen insana bırakılmış olması olsa gerek. Tüm bunların neticesinde de ne zalim olur(Araf/41) ne de zalimlere destekçi olur(Hud/113). Bitirelim... Bir insanın bir yaratıcıya yönelmesi, hatta yöneldiği yaratıcının kişinin dünyadaki isteklerini yerine getiren bir güç halinde düşünmesi çok sık rastlanan bir durumdur. Ve bu durum bırak kişinin dünyevi çıkarları ile çatışmasını, hiçbir fedakarlık yapmak zorunda olmadan dünyası için yaşamaya devam edebileceği anlamına gelir. Böyle bir inanç için canla başla ibadet bile edebilir. İbadet etmesi hatta görünürde fedakarlık yapıyormuş gibi gözükmesi de aslında bu çıkar hesabından kaynaklanır. Çıkarını fedakarlığıymış gibi göstermesi. Bir nevi dünyevi isteklerini yerine getirene borç ödemek gibi. Onun için bir insan dünyevi çıkar için ibadet ederek de Müslüman olamaz. Allah'ın yüceliğini idrak edip, iman bağlamında da ahiret gününe iman edip, salih amel işleyerek Müslüman olur ki bunu başardığının göstergesi de zalim olmamak ve zalimlere destekçi olmamaktır.  Not: Bu konunun en detaylı açıklamasını Devrim Dersleri - 4'te yapacağız.

İslam Ümmetçiliğinin Temelleri - 3: Ulus - Devlet

Ulus nedir? Ulus Devlet nedir? Tarihi süreçte nasıl şekillenmiştir? Hangi sorunları çözmüş; hangi ihtiyaçlara cevap olmuştur? Bir adım ileriye nasıl götürebiliriz?... Yıllar evvel, bu sitedeki diğer yazılardan daha önce yazmış olmam gereken, yukarıdaki soruların cevaplarını tartışan ulus devlet konusunun incelemesine -gecikerek de olsa- başlayalım. Bir ulus-devleti belirleyen 3 temel faktör vardır: 1. Resmi ve eğitim dili 2. Yazılı anayasa ve diğer yasaları 3. Yazılı yasalarının bağlayıcı olduğu, uluslararası antlaşmalarla kabul görmüş sınırları Tarihsel süreçte bu noktaya nasıl gelindiğini anlayabilmek için; önce tarihten ulus devletin emarelerinin kısmen görüldüğü bir devlet seçelim, ve inceleyelim. Bu Osmanlı Devleti olsun. Kıyas etmek içinse ulus devletin bütün emarelerinin görüldüğü başka bir devlet seçelim ve inceleyelim. Bu da Türkiye Cumhuriyeti Devleti olsun. Yukarıdaki üç özelliği sağlayabilmesi açısından Osmanlı kısmen ulus devlet idi. - Resmi bir dili vardı: Osmanlı Türkçesi. - Anayasası 1876'a kadar yoktu. 1876'da Kânûn-i Esâsî ile ilk anayasasına kavuştu. - Uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş sınırları var mıydı konusu ise muallakta. Çünkü o yıllarda hiçbir devletin tel örgüler ve mayınlarla çevrilmiş sınırları olmadığından, belirlenmiş olsa da sınırların çok da bir bağlayıcılığı yoktu. Türkiye Cumhuriyeti ise tam anlamıyla ulus devlettir. - Resmi bir dili vardır: Türkçe. - Tüm yasaları yazılı olarak ifade edilmiş ve yürürlüğe konmuştur. - Yazılı yasalarının uygulandığı ve bağlayıcı olduğu uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş sınırları vardır. Her ulus devletin sahip olduğu, uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş sınırlarının içinde yaşayan farklı kökenlerden insanlar nasıl vasıflandırılacak sorununa ulus devletler vatandaşlık kavramı ile çözüm bulmuşlardır. Tanımını da -örneğin Türkiye- şu şekilde yapmıştır: "Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk'tür" (Madde-66). Daha doğrusu Türk vatandaşıdır. Yani kendini köken olarak nasıl ifade ettiğinin ulus devlet için bir önemi yoktur. Herkesin hak ve ödevleri anayasal güvence altına alınmıştır vatandaşlık bağı ile. Bu bağ yani vatandaşlık, hukuki bir tanımdır ve köken tanımlarının bir üst katmanıdır. Bu noktada -yine Türkiye için söyleyelim- Türk olmak(yani kendini Türk olarak ifade etmek ile) ile Türk vatandaşı olmak birbirinden farklı kavramlardır. Yani vatandaşların kökenleri alt katmanda, -doğuştan yada sonradan- aldıkları vatandaşlık unvanları ise üst katmandadır ve yasal dayanağı vardır. Çünkü insanların kendilerini ifade ettikleri kökenleri konuştukları dil ile ilgilidir. Ana dil de diyebiliriz. Fakat globalleşen dünyada artık bu kavramın birey için belirleyiciliği oldukça azalmaktadır. Fakat her ulus devletin resmi bir dili olmak zorundadır. Tüm bunların sonucunda ulus devletin yani resmi dili ile yazılmış hukukunun çalıştığı katmanda birey için tanımlayıcı kavram köken değil ulus ve vatandaşlık kavramlarıdır. Tam burada duralım ve isimlendirilmelerine göre ulus devletlerin iki çeşit olduğunu söyleyip tanımlarını yaptıktan sonra kaldığımız yerden devam edelim. Ulus-devletler isimlendirilmelerine göre ikiye ayrılır. 1-) Kavim(etnisite, köken) tabanlı isimlendirilmemiş ulus-devletler 2-) Kavim(etnisite, köken) tabanlı isimlendirilmiş ulus-devletler Birinci tipe örnek olarak Amerika Birleşik Devletlerini verebiliriz. Amerika'da kökenin(etnisiten) ne olursa olsun kendini nasıl ifade ediyorsan et herkes Amerikan vatandaşıdır. (ABD Anayasasının 14. madde). Ve vatandaşlık bağı ile devlete bağlıdır. Bu bağ hukuki bir tanımlamadır yani vatandaşın devlete karşı görevleri, devletin de vatandaşa karşı görevlerini temsil eder -aynı tüm diğer ulus devletler gibi-. Senin Türk kökenli yada İspanyol kökenli olduğunu söylemen seni bağlar. Resmi hiçbir değeri yoktur. Olmasına gerektirecek bir durum da yoktur. Ayrıca resmi bir dili vardır ve yazılı yasalarının geçerli olduğu uluslararası antlaşmalarla kabul görmüş sınırları bulunmaktadır. Bu iki durum da ayrım gözetmeksizin tüm ulus devletler için geçerlidir. O zaman bu tipin, ikinci tip olan kavim tabanlı isimlendirilmiş ulus devletten ne farkı var? İkinci tip ulus devletten tek farkı, kurucu unsur bulundurmadığından isimlendirilmesinde de herhangi bir kavim ismi kullanılmamıştır. İkinci tip isimlendirmeye sahip ulus devletlere de Almanya, Türkiye, Fransa'yı örnek verebiliriz. Birinci tip için yazılanların hepsi bu ikinci tip için de geçerlidir. Farklı olduğu nokta, bu tip ulus devletlerin kurucu unsurları olduğu için isimlendirmesinde kavim isimleri referans alınmıştır. Bu sadece isimlendirmeden ibarettir. -örneğin- Fransız ulus devleti için vatandaşlarından kendilerini kurucu unsurdan yada farklı bir etnik unsurdan ifade etmesi hiçbir şeyi değiştirmez. Yani Fransız olmak ile Fransız ulusundan olmak birbirinden farklı kavramlardır. Bu durum yani kendilerini köken olarak nasıl ifade ederlerse etsinler, tüm vatandaşlarının hak ve ödevlerinin ulus kavramı üzerinden anayasal güvence altına alınması tüm ulus ve ulus devletler için geçerlidir. Fransız vatandaşlığını almış bir Türk kökenli birisi Fransız ulusunun bir parçası olur. Yani her ne kadar ismi, bir kurucu unsur yani bir kavim ismi ile ifade ediliyor olsa da, bu tip ulus devletlerde de kurucu unsurdan olduğunu söylemek de hiçbir avantaj sağlamaz. Zaten kuranların bizzat kendileri şu anda hayatta da değiller. Sen sadece onlarla aynı kökenden olduğunu beyan ediyorsun. Bu şekilde ulus devletler ister kavim tabanlı isimli ister değil, kendilerine belirlenmiş sınırlar içinde bulunan farklı etnik unsurlardan insanlar arasında eşitlik problemini çözmüş olur. Yani ulus kavramı, önemli bir ihtiyacı gidermek için düşünülmüş hukuki bir düzenlemeden ibarettir. Üzerine savaşlar çıkartılacak ve düşmanlık beslenecek bir şey değildir. İslam ümmetçiliği insanlara bunu anlatmalı ve ulus kavramını bir adım ileriye götürebilmelidir. Yukarıda, ulus devleti belirleyen 3 parametreden bahsettik: resmi ve eğitim dili, anayasası(vatandaşlık meselesi ile ilgili) ve sınırları. İkinci sırada saydığımız, yazılı anayasa ile, doğuştan veya sonradan vatandaşlık hakkı almış her bireyin haklarının ulus kavramı altında hukuki güvenceye alındığını yukarıda anlattık. Şimdi ise önce dil sonra sınırlar meselelerini irdeleyelim. Her tip ulus devletin ve hatta ulus devletlerden önce tarih sahnesinde boy gösteren tam olarak ulus devlet statüsünde değerlendirilemeyecek devletlerin dahi bir resmi ve eğitim dili vardır. Olmalıdır da. Çünkü resmi dilin belirlenmeyişi ya da birden fazla oluşu devlet kurumlarının ve adaletin işleyişini ve tutarlılığını gereksiz yere bozacak ve altından kalkılamaz kargaşaya sürükleyecektir. Ayrıca eğitim için de birden fazla dil belirlemek liselere giriş sınavları, üniversiteye giriş sınavları, memuriyet sınavları, meslek sınavları, meslek içinde uzmanlık sınavlarında sıralama yapma imkanını ortadan kaldıracak, eğitimde birliği bozacak, bir dilde verilenin öteki dilde eşit kalitede verilememesi halinde ise-ki büyük ihtimalle vuku bulur- fırsat eşitliği sorununu çıkacak ve bu da ayrımcılığı körükleyecektir. Vatandaşlarına, güncel ihtiyaçlar dahilinde ülkeleri farklı dilleri öğretirler. Örneğin Türkiye'de İngilizce, Almanca, Fransızca dillerinin öğretilmesi gibi. Ama sınavların yapılacağı ana bir eğitim dili belirlemek zorundadır ulus devletler. Yüzyıllardır tüm dünyada akademik yayınlar, teoriler, bilimsel teknik makaleler İngilizce yayınlandığı için, her ülke eğitimini kısmen İngilizce olarak vermektedir. Vatandaşlarının bu devasa ve alternatifi olmayan birikimden mahrum kalarak mağdur olmaması için ülkelerin aldığı tedbirdir bu. Belki bunun neticesinde yüzyıllar içinde yavaş yavaş dillerin yok olması ile tüm dünya İngilizceyi kullanmaya başlayacaktır ama şu an için böyle bir durum söz konusu değil. Ama sınavlarını kendi belirledikleri resmi dilleri ile yapmakta ve sıralamayı belirleyerek atamaları gerçekleştirmektedir ulus devletler. Yani eğitim dili olarak da kullanılan resmi tek dil ister ulus devlet ister değil tüm devletlerin kendi işleyişlerindeki tutarlılığın ve mekanizmanın bozulmaması için belirlediği zorunluluğudur. Vatandaşların kendilerini hangi dilde rahat hissedip konuştuğu ulus devletin belirleyeceği bir şey değildir zaten belirliyor da değildir. Çünkü, dediğimiz gibi ulus devletin bulunduğu katmanda zaten köken diye bir kavram yoktur. Son olarak, üçüncü sırada saydığımız, yazılı yasalarının uygulandığı ve bağlayıcı olduğu, uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş sınırlar konusuna gelelim. Sınırların belirlendiği günden bugüne kadar her daim söylenen, hepimizin -belki de gerçekleştirilmeyeceğinden emin olmanın sağladığı rahatlık ile- hayatının bir döneminde mutlaka söylediği "sınırlar kaldırılsın" ifadesi çok ciddi güvenlik sorunlarını da beraberinde getirecektir. Çünkü şu anda eğitim, refah ve ahlak seviyesi dünyada homojen bir şekilde dağılmış değildir. Sınırların kalkması meselesi şu anda gerçekliğe bürünecek olsa inanın bunu dillendirenler ertesi gün "yok tamam istemiyoruz" diyeceklerdir. Bu konuyu daha da detaylandırmaya gerek yok. Sınırların olması ve her devletin ve devletlerin güvenlik güçlerinin sorumluluk sahalarının belirlenmiş olması şu an için eldeki en iyi çözümdür. Ulus devletlerin yapısı, nasıl şekillendiği hangi ihtiyaçlara cevap verdiğinin kısaca izahatı böyleydi. Peki bizler ne yapmalıyız bu konuda? Yapılması gereken, insanlara ulus kavramının adaleti sağlamak için çıkmış hukuki bir ifade olduğunu yani -örneğin- daha öncede cevaplandırdığımız "Neye göre Türk'sün?" sorunun cevabının, şahsi tabanda, konuşulan dile göre ama ulus devlet tabanında ise hukuki statüme yani vatandaşlık sözleşmesine(hak ve ödevlerine) göre şeklinde olduğunu izah etmektir. Yani insanlara bu kavram için savaşılmayacağını, dünyada çıkmış savaşların çoğunlukla enerji kaynaklarının bol bulunduğu yerlerde rant kavgaları şeklinde cereyan ettiğini ama bunların ulus tabanında insanların birbirlerine düşmanlıklarından kaynaklı olduğunun zannettirilmeye çalışıldığının gösterilmesini sağlamaktır. Şeytan'ın telkini ile gerçekleştirilen, önce, masum gibi duran "Farklılığımız zenginliğimizdir" lafı üzerinden herkese delilsiz, ispatsız farklı farklı kimlikler atayıp, sonrasında yavaş yavaş inceden provokasyonlarla insanları birbirlerine kırdırma fitnesini de mutlaka tüm detayları ile ele almalıyız. Tabii "farklılıklarımızı ret mi ediyorsun?" propagandasını görüp de "Aman karışmayayım da beni kötü görmesinler" diye geri adım atmadan... Serinin önceki yazıları: - İslam Ümmetçiliğinin Temelleri - 1 - İslam Ümmetçiliğinin Temelleri - 2: Araf - 181